“Naast een veiligheidscrisis dreigt er óók een informatiecrisis”, Don Ceder over onrust op Bonaire en spoeddebat van 8 januari
KRALENDIJK - De onrust op Bonaire begin januari, waarbij supermarkten werden leeggekocht en lange rijen ontstonden voor basisproducten en versproducten, had volgens Tweede Kamerlid Don Ceder voorkomen kunnen worden met betere en tijdigere informatievoorziening. In een uitgebreid interview waarschuwt de ChristenUnie-politicus dat het Koninkrijk niet alleen te maken heeft met geopolitieke risico’s, maar ook met een groeiend informatieprobleem dat direct gevolgen heeft voor het dagelijks leven van eilandbewoners.
Half december gaf de staatssecretaris van Koninkrijksrelaties, Eddie van Marum, in een interview met Bonaire.nu nog aan dat er geen reden was voor paniek en dat extra communicatie richting de bevolking niet nodig was. Volgens hem was er geen aanleiding om mensen intensiever op de hoogte te houden om onrust te voorkomen. Ook gezaghebber John Soliano liet gedurende die tijd weten dat het niet nodig was om bewoners op Bonaire extra te informeren over het voorbereiden richting een eventuele crisis.
Die inschatting bleek begin januari achterhaald. Op 3 januari trokken veel bewoners, na de aanval van Amerika op Venezuela, massaal naar de supermarkten. Schappen raakten leeg, parkeerplaatsen stonden voller dan ooit en vooral mensen met minder financiële middelen dreigden buiten de boot te vallen. “Je hoeft niet eens een daadwerkelijke crisis te hebben,” zegt Ceder. “Op het moment dat mensen het gevoel krijgen dat er elk moment iets kan gebeuren, zie je dat meteen terug. In supermarkten, in hamstergedrag. En uiteindelijk geldt in zulke situaties: degene met de grootste portemonnee redt zich wel, maar kwetsbare mensen niet.”
‘Informatieachterstand creërt crisisgevoel’
Volgens Ceder is er naast zorgen over veiligheid en stabiliteit sprake van een structureel probleem in de informatievoorziening. “Naast een mogelijke veiligheidscrisis is er wat mij betreft ook een informatiecrisis,” stelt hij. “Bewoners van de eilanden, Eilandsraden en zelfs parlementariërs worden te laat geïnformeerd over wat er speelt. En als je geen informatie hebt, ontstaat vanzelf een gevoel van crisis.”
Die informatieachterstand zorgt ervoor dat mensen hun toevlucht zoeken tot sociale media. “Het kan niet zo zijn dat officiële kanalen stil blijven en mensen dan maar op X, TikTok of Snapchat moeten uitzoeken wat waar is en wat niet. Geruchten verspreiden zich razendsnel en dat kan gevaarlijk zijn. Ook dát is crisismanagement: zorgen dat mensen duidelijke, betrouwbare informatie krijgen.”
Kwetsbaarheid van Bonaire
De situatie raakt volgens Ceder aan een diepere kwetsbaarheid van Bonaire en de andere Caribische delen van het Koninkrijk. “Meer dan 95 procent van alles wat gegeten wordt op de eilanden, komt per schip binnen,” legt hij uit. “Als vaarroutes verstoord raken door internationale spanningen, dan heb je meteen een probleem. Dan gaat het niet alleen over geopolitiek, maar over voedselzekerheid.”
Juist daarom is voorbereiding essentieel, benadrukt hij. “Niet om paniek aan te wakkeren, integendeel. Voorbereid zijn geeft rust. Als mensen weten dat er plannen liggen en dat er wordt nagedacht over verschillende scenario’s, dan voelen ze zich serieus genomen en beschermd.”
Spoeddebat op 8 januari
De zorgen van Ceder hebben geleid tot een spoeddebat in de Tweede Kamer op 8 januari, midden in het reces. Een uitzonderlijke stap, benadrukt hij. “Het is niet vanzelfsprekend dat de Kamer terugkomt van reces,” zegt Ceder. “Maar juist hiermee laten we zien: we zien wat er gebeurt en de bewoners van Bonaire, Aruba en Curaçao zijn niet vergeten. Onze ogen, ons hart en onze verantwoordelijkheid liggen ook daar.”
Tijdens het debat moet het kabinet volgens hem in het openbaar duidelijkheid geven over wat er speelt, welke scenario’s worden voorbereid en hoe de informatievoorziening wordt verbeterd. “Duidelijkheid is cruciaal. Niet alleen voor de mensen op de eilanden, maar ook voor familieleden in Nederland die zich zorgen maken. Openheid voorkomt geruchten en angst.”
Bescherming van kwetsbare groepen
De gebeurtenissen van begin januari laten volgens Ceder zien wie het eerst worden geraakt bij onzekerheid en schaarste. “Lokale mensen met minder middelen komen als eersten in de problemen,” zegt hij. “Daarom moet je aan de voorkant handelen. Met goede informatie, met voorbereiding en met beleid dat voorkomt dat basisvoorzieningen alleen toegankelijk zijn voor wie het meeste geld heeft.”
Volgens het Kamerlid is dit een moment waarop Nederland moet laten zien wat het betekent om onderdeel te zijn van het Koninkrijk. “Dit zijn de momenten waarop je bewijst of je een geloofwaardige beschermer bent,” besluit hij. “Niet alleen met woorden over veiligheid, maar ook door mensen rust en duidelijkheid te geven. Want duidelijkheid is óók veiligheid.”
